Database 

De reden dat onze rasvereniging is begonnen met deze database bij ZooEasy is ontstaan nadat er een aantal jaar geleden een lezing werd verzorgd door Dr. Ir. Pieter Oliehoek. Deze lezing ging over Mean Kinship, Mean Kinship is de gemiddelde verwantschap van een dier met de hele populatie. De Mean Kinship is een maatstaf voor hoeveel een dier kan gaan bijdragen aan inteelt in de toekomst van een ras. Dieren met een lage Mean Kinship zijn genetisch belangrijk en kunnen gebruikt worden om te fokken. Dieren met een hoge Mean Kinship moeten minder (of helemaal niet) worden gebruikt voor de fok. Door gebruik van dieren met een hoge Mean Kinship is er een grotere kans op het optreden van genetische defecten en ziektes zoals epilepsie in een ras. Het is belangrijk dat er in de toekomst genoeg dieren beschikbaar blijven binnen de populatie met een lage Mean Kinship, zodat het optreden van erfelijke gebreken wordt voorkomen. Daarmee zorg je voor een goed en gezond ras.

Als je fokt op basis van Mean Kinship kijk je alleen naar de diversiteit van het ras. Echter ook het inteeltpercentage van het nest is belangrijk. Dit mag niet te hoog zijn, let daarbij ook op (erfelijke ziektes) die in de naaste familie van de honden voorkomen. Volgens de Nederlandse wetgeving mag je niet fokken met honden die ernstige afwijkingen, ziekten of gedragsafwijkingen kunnen doorgeven aan hun pups.

In 2022 zijn we begonnen met de database voor Sint Bernard honden, vanaf 01-01-2025 kunnen onze fokkers/leden toegang krijgen tot onze database en kunnen zij zelf bijvoorbeeld proefnesten maken. Want als je gaat fokken, wil je weten hoever de dieren aan elkaar verwant zijn. Het is voor onze leden/fokkers nu mogelijk om de inteeltcoëfficiënt, verwantschap en AVK te zien van een Sint Bernardhond in de database.

Maar wat is nu het verschil tussen inteeltcoëfficiënt, verwantschap en AVK? 

Wat is inteelt en de betekenis van inteelt? 

En wat is de betekenis van verwant en verwantschap?

Wat is AVK?

AVK is een Duitse term. Het staat voor Ahnen Verlust-Koeffizient, oftewel het voorouderschapsverlies. Hierbij kijken we hoeveel voorouders dubbel voorkomen in een stamboom van vijf generaties. Is iedere voorouder uniek, dan is de AVK 100%. Maar is er in het verleden lijnteelt geweest, dan ligt de waarde lager. Als alle vijf generaties compleet zijn, staan er 62 dieren in de stamboom. Stel dat 2 dieren dubbel voorkomen in die stamboom, dan zijn er nog 62-2 = 60 unieke dieren over. De rekensom is 60 gedeeld door 62, maal 100 procent. De AVK is dan dus 96,77%.

Als de AVK kleiner is dan 100% is er altijd sprake van inteelt in de stamboom van een dier, maar je kunt niet zien of dit inteelt van het dier zelf betreft of van één of meer van zijn/haar voorouders. De AVK van een dier is daarom niet direct gerelateerd aan de inteeltcoëfficiënt van het dier.

Wat is verwantschap?

Verwantschap geeft aan in hoeverre twee dieren genetisch op elkaar lijken. Als twee ouderdieren kinderen krijgen, geven ze elk 50% van hun genen door aan het jonge dier. Het dier is dus 50% verwant aan zijn vader en 50% verwant aan zijn moeder. De genen worden generatie op generatie doorgegeven. De verwantschapscoëfficiënt wordt door ZooEasy berekend op basis van de stamboom. Onderstaande percentages gelden als de ouders geen familie van elkaar zijn. Als dit wel het geval is liggen de percentages hoger:

Eeneiige tweeling: 100%

Volle broers en zussen: 50%

Dier en ouder: 50%

Halfbroers en halfzussen: 25%

Dier en grootouder: 25%

Oom of tante en neef of nicht: 25%

“Dubbele” neef of nicht: 25%

“Enkele” neef of nicht: 12,5%

Dier en overgrootouder: 12,5%

Geen familieband: 0%

Wat is inteelt?

Inteelt ontstaat wanneer twee verwante dieren (zie verwantschap) met elkaar zijn gefokt. Met andere woorden, als de vader en de moeder familie van elkaar zijn, dan is de nakomeling ingeteeld. Zoogdieren en vogels hebben twee DNA-strengen, dus ieder gen komt per paar. Menselijk DNA bestaat uit ongeveer 40.000 genenparen. Van elk genenpaar komt het ene gen van de vader en het ander van de moeder. De inteeltcoëfficiënt is de kans dat beide ouderdieren exact hetzelfde gen doorgeven aan hun nakomeling. De inteeltcoëfficiënt berekent dus hoe groot de kans is dat het dier daadwerkelijk twee exact dezelfde genen meekrijgt van beide ouders. Dat is de betekenis van inteelt.

Betekenis inteeltcoëfficiënt

0 = geen inteelt

0,25 = ontstaat bijvoorbeeld wanneer een volle broer en zus met elkaar gefokt zijn

1 = volledige inteelt: ieder genenpaar is gelijk

Hoe betrouwbaar zijn de cijfers in de database?

De betrouwbaarheid van de cijfers hangt af van de invulling van de database. Wanneer je geen ouders van een dier invult, zul je altijd inteeltcoëfficiënt 0 krijgen en een AVK van 100%. Maar dat hoeft niet te betekenen dat het dier geen inteelt kent. Daarom geldt: hoe meer volledige generaties dieren ingevuld zijn, hoe betrouwbaarder de cijfers worden.

We kunnen op dit moment bijna alle berekeningen op 5 generaties zien maar tijdens de lezing van Dr. Ir. Pieter Oliehoek werd ons ook gezegd dat je beter de berekeningen over 10 generaties kunt doen zodat je een nog beter inzicht hebt. Daarom is het ook ons doel ook om zoveel mogelijk Sint Bernards in deze database te krijgen, op dit moment hebben we meer dan 50.000 Sint Bernards in de database staan maar we zijn er nog lang niet. 

We zijn op dit moment wel de enige Sint Bernard vereniging die bij ZooEasy een database heeft. Uiteraard dromen we ervan dat meer landen zich bij ons aansluiten, en we op die manier wereldwijd de risico’s van dubbele genen door inteelt laag kunnen houden.